Wynik nie odpowiada hipotezie, a w zakończeniu nadal widnieje zdanie napisane przed analizą. Nie dopasowuj danych ani pytania do oczekiwanej odpowiedzi. Sprawdź, co rzeczywiście uzyskano, jak to ustalono i jaki wniosek można na tej podstawie zapisać.
Brak oczekiwanego potwierdzenia nie wyznacza jednej gotowej interpretacji. Może dotyczyć innego kierunku relacji, braku dostatecznej podstawy dla zakładanego związku albo problemu w dopasowaniu pomiaru do hipotezy. Te sytuacje trzeba rozróżnić przed redakcją dyskusji.
Odzyskaj pierwotne pytanie i komplet analizy
Zbierz zatwierdzoną lub rzeczywiście przyjętą hipotezę, jej uzasadnienie, opis zmiennych, narzędzie, procedurę oraz pełny wynik związany z tym pytaniem. Nie oceniaj projektu na podstawie pojedynczego zrzutu z programu.
Sprawdź, czy czytasz tę samą wersję danych, którą opisuje metodologia. Czy odwrócone pozycje zakodowano zgodnie z właściwą instrukcją? Czy brak odpowiedzi nie stał się przypadkowym zerem? Czy wniosek dotyczy tej samej grupy i jednostki analizy? Są to pytania kontrolne, nie polecenie samodzielnego zmieniania kodowania, dopóki nie rozpoznasz jego zasad.
Wykryty błąd wymaga udokumentowanej poprawy i sprawdzenia zależnych rezultatów. Nie jest tym samym co wybieranie wygodniejszego sposobu liczenia, aby uzyskać potwierdzenie. Jeśli nie masz podstaw do oceny obliczeń, zaznacz ten etap jako wymagający weryfikacji.
Nie utożsamiaj wyniku testu z prawdziwością całej teorii
Stanowisko ASA podkreśla, że wartość p nie jest prawdopodobieństwem prawdziwości hipotezy. Sam próg nie określa wielkości ani praktycznej ważności efektu i nie powinien samodzielnie rozstrzygać wniosków [1]. Te zasady dotyczą interpretacji statystycznej; nie wybierają testu za autora magisterki.
Nie zamieniaj więc „nie uzyskano podstaw do oczekiwanego potwierdzenia w przyjętej analizie” na „udowodniono, że związek nie istnieje”. Wniosek o braku istotnej praktycznie różnicy lub o równoważności wymaga odpowiedniego projektu i analizy. Nie powstaje z samego niespełnienia progu.
Zachowaj informacje o kierunku i wielkości oszacowania oraz niepewności, jeżeli są właściwe dla przeprowadzonej analizy. Gdy ich nie masz, nie dopisuj wartości. Ustal, jaki komplet wyników jest potrzebny do rzetelnego opisu.
Najpierw napisz rezultat bez wyjaśnienia
Spróbuj ułożyć krótki akapit odpowiadający wyłącznie na pytanie: co pokazała zastosowana analiza? Wskaż zmienne, materiał i odpowiedni wynik z odesłaniem do właściwego zestawienia. Nie dodawaj jeszcze „ponieważ uczestnicy...” ani „wynika to z...”.
Dopiero osobno rozważ, co rezultat oznacza wobec hipotezy. Dokładny zapis powinien odpowiadać przyjętemu podejściu i wymaganiom pracy. Nie stosuj automatycznie etykiety „odrzucono”, jeśli nie wiadomo, czego dotyczy formalna decyzja i jaka hipoteza była testowana.
Autorskie ćwiczenie: trzy zdania o różnym statusie
Poniższy zapis nie jest wynikiem rzeczywistego badania. Służy wyłącznie demonstracji redakcji. Załóżmy, że robocza hipoteza dotyczy związku dwóch zdefiniowanych cech, a sprawdzona analiza nie dostarczyła oczekiwanego potwierdzenia.
Wadliwy wariant: „Hipoteza nie potwierdziła się, ponieważ badani nie rozumieli ankiety. Oznacza to, że między cechami nie występuje żadna zależność”. Pierwsze zdanie dopisuje nieudokumentowaną przyczynę. Drugie zamienia brak oczekiwanego potwierdzenia w znacznie silniejszy dowód nieistnienia relacji.
- Oznacz rezultat. „Zastosowana analiza nie dostarczyła podstaw do przyjęcia oczekiwanego związku w objętym zakresem materiale”. W prawdziwej pracy potrzebne są konkretna analiza i jej wynik.
- Sprawdź pomiar. Czy istnieje dokumentacja niezrozumienia pytań, np. uwagi z rzeczywistego pilotażu? Jeśli nie, nie wolno ogłaszać go przyczyną rezultatu.
- Zapisz granicę. „Sam ten rezultat nie rozstrzyga, że związek jest niemożliwy w innych warunkach”. Zakres dopasuj do rzeczywistego projektu.
- Oddziel pytanie dalsze. „Do rozważenia pozostaje zgodność pomiaru z definicją cech”. To zadanie kontrolne, a nie stwierdzenie wady już wykazanej.
Poprawiona konstrukcja nie ukrywa rezultatu i nie dostarcza mu wygodnej przyczyny. Pokazuje, które zdania można oprzeć na analizie, a które wymagają dodatkowego materiału. Nie wklejaj jej mechanicznie: bez konkretnych informacji byłaby jedynie ostrożnym, ale pustym szablonem.
Porównaj z literaturą także warunki, które mogły się różnić
Znajdź publikację, z której wynikało oczekiwanie. Sprawdź definicje, narzędzie, grupę i sytuację badania. Nie wystarczy informacja, że inny autor „uzyskał istotność”. Rezultaty mogą dotyczyć odmiennych pytań albo zakresów niepewności.
Różnica między projektami może być przesłanką do rozważenia wyjaśnienia, lecz sama nie dowodzi, że właśnie ona spowodowała odmienny wynik. Zapis „inne warunki mogły mieć znaczenie; w tej pracy nie oddzielono ich wpływu” ma inny status niż „wynik jest inny przez wiek uczestników”.
Jeśli źródło uzasadniające hipotezę okazuje się nieadekwatne, nie zmieniaj po cichu historii projektu. Wyjaśnij problem i jego konsekwencję. Nie dopisuj nowego uzasadnienia tak, jakby kierowało badaniem od początku.
Dodatkowy kierunek analizy opisz zgodnie z kolejnością pracy
Nieoczekiwany rezultat może prowadzić do sensownego pytania eksploracyjnego. Najpierw oceń, czy posiadany materiał pozwala je rozpatrzyć. Potem zapisz, że pytanie pojawiło się po obejrzeniu wyników, oraz uzasadnij dalsze postępowanie.
Nie testuj kolejnych kombinacji do chwili znalezienia wygodnej i nie pokazuj wyłącznie tej jednej jako całego projektu. Transparentność decyzji jest częścią interpretacji [1]. Różnicę między planem a przebiegiem wyjaśnia poradnik „Plan badania i rzeczywisty przebieg magisterki: jak opisać zmiany bez ukrywania ich”.
Rozdziel niezgodny kierunek od niejednoznacznego rozstrzygnięcia
Etykieta „hipoteza niepotwierdzona” może ukrywać różne sytuacje. Sprawdzona analiza może wskazywać kierunek inny od przewidywanego albo nie dawać dostatecznie jednoznacznej odpowiedzi w przyjętym zakresie. Może też dotyczyć wskaźnika, który nie odpowiada właściwemu pojęciu. Nie używaj jednego akapitu wyjaśniającego te trzy problemy.
Najpierw odczytaj dokładne twierdzenie hipotezy i rodzaj informacji z analizy. Jeśli hipoteza zapowiadała kierunek, sprawdź, czy opis zachowuje go zgodnie z wynikiem. Jeśli pytanie dotyczyło istnienia relacji, nie zastępuj tego zadania samym opisem średnich. Gdy pomiar nie odpowiada pojęciu, wróć do metodologii i uzgodnij konsekwencję zamiast tworzyć pozorne rozstrzygnięcie teorii.
Przygotuj dwie krótkie notatki: „co można powiedzieć po sprawdzeniu analizy” oraz „czego ta analiza nie rozstrzyga”. Do pierwszej nie wpisuj brakujących wartości. Do drugiej nie wpisuj oczekiwanego wyniku większego badania. Granica ma wynikać z rzeczywistego projektu, a nie z potrzeby uspokojenia autora.
Jeśli wynik zmienił się po poprawieniu rozpoznanego błędu, zachowaj dokumentację tej poprawy oraz aktualny komplet. Nie zostawiaj w dyskusji interpretacji starej wersji. Odbiorca powinien móc powiązać końcowy tekst z właściwym wynikiem, bez domyślania się, który z kilku eksportów był ostateczny.
Zamknij argument bez zmiany danych
Wróć do wstępu, dyskusji, zakończenia i streszczenia. Usuń zapowiedź wyniku przedstawioną jako ustalenie. Zachowaj pierwotne pytanie, rzeczywisty rezultat i granicę odpowiedzi. Jeśli dyskusja ogranicza się do przepisania zestawień, skorzystaj z poradnika „Dyskusja wyników powtarza tabele: jak poprawić rozdział magisterki”.
Co jeśli wyniki nie potwierdzają hipotezy?
Opisujemy rzeczywisty rezultat oraz jego ograniczenia. Brak oczekiwanego potwierdzenia nie jest powodem do zmieniania danych. Interpretacja wymaga odniesienia do projektu i uzyskanych wyników.
Czy redakcja obejmuje wykonanie analizy statystycznej?
Nie automatycznie. Weryfikacja lub wykonanie obliczeń jest odrębnym zadaniem, wymagającym oceny bazy i metody. Redakcję opieramy na wynikach, które można udokumentować.
Czy dodatkowa analiza po obejrzeniu wyników jest tym samym co analiza zaplanowana?
Nie należy zacierać ich rzeczywistej kolejności. Dodatkowe opracowanie wymaga uzasadnienia i opisu właściwego dla projektu. Nie przedstawiaj nowego pytania lub hipotezy jako wcześniejszego planu.
Bibliografia i zakres wykorzystania
- American Statistical Association (2016, 7 marca). American Statistical Association Releases Statement on Statistical Significance and P-Values. Komunikat i sześć zasad. URL: https://www.amstat.org/asa/files/pdfs/P-ValueStatement.pdf
